Yeterli talep alamayacağı endişesi ile halka arzı geciktirilen sosyal paylaşım ağı Facebook’un değeri şimdiden 33.7 milyar dolara ulaştı. 2004 yılındaki kuruluşunun ardından hızla popülerleşen ve bugün 500 milyonu aşan kullanıcıya ulaşan Facebook halka açıldığında hisselerin daha da fırlayacağını düşünen yatırımcılar şimdiden ava çıktı. Böylece ikincil piyasada hisseler 76 dolara kadar yükseldi ve şirketin hesaplanan değeri internetin halka açık diğer büyük oyuncuları EBay ve Yahoo’dan fazla olmuş oldu. Bugün EBay’in piyasa değeri 30, Yahoo’nun piyasa değeri ise 18 milyar dolar seviyelerinde. Analistlere göre Facebook’un halka arzı en büyük teknoloji şirketi halka arzı olarak tarihe geçebilir ve Google’ın 2004′te gerçekleştirdiği 1.67 milyar dolarlık halka arzı katlayabilir.

Yeni dinamiğin göstergesi

Her ne kadar uzmanlar Facebook’un tahmin edilen değerinin şişirilmiş olduğunu düşünseler de Financial Times’a göre bu gelişme teknoloji şirketleri ile yatırımcılar arasında yeni bir dinamiğe işaret ediyor.

Sadece Facebook değil Twitter, LinkedIn ve Zynga gibi başarılı sosyal paylaşım ve iletişim ağları ile teknoloji şirketleri de halka açılma süreçlerini talep belirsizliği nedeniyle erteliyor. Ancak bu şirketlere umut bağlayan yatırımcılar halka arza kadar sabretmek yerine bu şirketlerin hisselerini almaya çalışıyor. 2007 yılında iki teknoloji devi Google ve Microsoft’un sadece küçük bir yüzdesini alabimek için yarıştıkları Facebook bugün tam bir fenomen haline geldi.

Çok sayıda yatırım şirketi ve risk sermayesi grubu tarafından desteklenen Facebook’un 2012 yılına kadar halka açılmayacağı belirtilse de çalışanlar ve yatırımcılar ellerindeki hisselerini satabiliyor. Büyük talep gören bu hisseleri satarak yatırımcılar da çalışanlar da para kazanıyor ancak ortada sıkıntılı bir durum var, o da şirketin mali performansının net olarak bilinmemesi. Financial Times’da dün yer alan habere göre Facebook’un yöneticileri bile artan bu suni piyasa değerinden rahatsız.

Şirkete yakın kaynaklardan alınan bilgiye göre ikincil piyasada hisse fiyatlarının ve dolayısıyla piyasa değerinin bu denli tırmanmasında alınabilecek hisse sayısının az olması etkili oldu. Ayrıca henüz halka açılmamış bir şirket olarak Facebook’un, ABD Sermaye Piyasaları Kurulu (SEC) kuralları nedeniyle hissedar sayısını 500 ile sınırlaması gerekiyor. Bu sayının büyük çoğunluğu da genellikle çalışanlar tarafından oluşturuluyor. Hissedar sayısını daha da aşağıda tutmak için Facebook ilk tercih hakkını (right of first refusal) kullanarak satılmış olan hisselerini geri almayı ve şişen piyasa değerini düzenlemeyi hedefliyor.

Hayallerin ötesinde büyüdü

4 Şubat 2004 tarihinde sadece Harvard Üniversitesi öğrencilerinin kullanımına açık olarak faaliyete geçen Facebook’un bugünkü boyutuna ulaşacağını kurucusu Harvard Üniversitesi öğrencisi Mark Zuckerberg bile hayal etmemişti muhtemelen. Okulu tamamlayamayan genç girişimci Zuckerberg daha sonraki ataklarıyla hem bu sosyal paylaşım ağını uluslararası bir fenomene dönüştürdü hem de küçük hisse satışları ile yüz milyonlarca dolar kazandı. 2006 yılında Viacom’un 975 milyon ve Yahoo’nun 1 milyar dolarlık satın alma tekliflerini elinin tersiyle iten Zuckerberg 2007′de Microsoft’a hayır diyemedi. Yazılım devi Microsoft, rakibi Google’ı atlatarak Facebook hisselerinin yüzde 1,6’sını 240 milyon dolara satın aldı. O dönemde Facebook hisselerinin toplam değeri 15 milyar dolar olarak hesaplandı.

Zuckerberg küresel kriz ortamında bir akıllıca hamle daha yaparak Mayıs 2009′da Facebook’un yüzde 1,96 hissesini 200 milyon dolara Rus internet şirketi Digital Sky Technology’s’e sattı. Satışın ardından Facebook’un değeri yaklaşık 10 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu, 2007′de hesaplanan piyasa değerinden 5 milyar dolar daha azdı.

Zuckerberg, konuyla ilgili değerlendirmesinde, Microsoft yatırım yaptığında biz kesinlikle piyasanın zirvesindeydik dedi. O günden sonra ise 500 milyonu aşan kullanıcıya ulaşan Facebook’un değeri hızla arttı ve bugün 34 milyar dolara dayandı…

Yapılan değerlendirmelere göre dünyanın en büyük şirketine sahip olan Amerika Birleşik Devletleri bu sefer bu sıralamayı Hollanda’ya kaptırdı.Son değerlendirmelere kadar dünyanın en büyük firması olma özelliğini petrol üretim, arama, dağıtım ve satış işiyle uğraşan Amerikan Exon şirketi elinde bulunduruyordu.Fakat yapılan son değerlendirmeden sona Hollanda Royal Dutch Shell şirketi dünyanın en büyük şirketi tahtına oturdu.

Dünyanın en büyük 500 firması değerlendirmesinde iki Rus şirketi ilk 100’e girmeyi başarırken, diğer 6 şirkette ilk 500 arasında yer aldı.Rusların doğal gaz ve petrol devi Gazprom en büyük şirketler sıralamasında dünyada 22’ci sırada, yine bir doğal gaz ve petrol şirketi olan Lukoil de 65’inci sırada yer aldı.Rosneft’in en büyük beş yüz şirket sıralamasında 168’inci , İngilizlerle ortak bir petrol şirketi olan TNK- BP şirketi de 234’üncü oldu.

Devlete ait Sberbank ise sıralamada 310’uncu olurken, yine bir petrol ve gaz şirketi olan Surgutneftogaz 420’nci ve bir madencilik kuruluşu olan Evraz ise 454’üncü sıraya yerleşti.Böylece dünyanın en büyük 500 kuruluşu arasında 8 Rus firması yer aldı.

Rusya Devleti’nin bu yılın Ocak ayından bu yana kırmızı bültenle aradığı ve İngiltere’de kaçak olarak yaşayan Chichvarkin yaptığı açıklamalarda ağırlıklı olarak hizmet alanında çalışacak yeni bir girişim başlatacağını duyurdu.Euroset’in eski sahibi Chichvarkin 2003 yılında iş yaptığı insanlardan birinin mallarına el koymak, çok sayıda kaçak telefon ithal etmek ve insan kaçırmaya teşebbüs etmek suçlamaları nedeniyle polis tarafından aranıyor.

Ünlü işadamı ve milyarder Chichvarkin ortağı Timur Artemyev ile birlikte Euroset’i 1 milyar 250 milyon dolara satarak, İngiltere’ye kaçmıştı.Chichvarkin iş ve yatırımlarda iç güdüsüyle hareket ettiğini ve bu güdünün kendisini başarıya götürdüğünü belirterek, yatırımlarda uzun boylu piyasa araştırması yapmaya gerek duymadığını söyledi.Rusya çapında yaklaşık 1465 kent ve yerleşim merkezinde 5000 civarında satış ve hizmet mağazası bulunan Euroset geçtiğimiz yıl uzun süre yapılan görüşmelerin ardından ANN adlı bir kuruluşa 1.250 milyar dolara satılmıştı.

Euroset’in 2007 yılı cirosu ise 5.61 milyar dolar olarak gerçekleşmişti.Son dönemlerde çok sayıda Rus işadamı gerek vergi borçları ve gerekse de politik nedenlerle İngiltere’ye sığınarak bu ülkede yaşamayı tercih etmeye başladılar.Chichvarkin’in dışında daha bir çok işadamı Rus makamlarından kaçmak için İngiltere’de yaşamayı tercih ediyorlar.

Bu krizin er geç sona ereceğine herkes inanıyor.Buna karşılık Rusya’da iş yapmak ve çalışmak isteyenlerin önüne gelen ya da getirilen engeller her gün artıyor.Özellikle yabancı işçi ya da çalışan kotası Rusya’da iş yapmak isteyenler için adeta bir kabusa dönmüş durumda. Bunun sayısının kotalar ile belirlenmesi ve her yılın kotasının bir yıl önceden tespit edilmesi yabancıları adeta canından bezdiriyor.

Baltika firması Yönetim Kurulu Başkanı  Anton Artemyev, Baltika’nın daha önce almış olduğu 2009 yılında 300 milyon Euroluk yatırım kararını yeniden gözden geçirdiğini ve bu kararda çok ciddi gerilemeler yapmayı planladıklarını söyledi.

8.5 milyar YTL yüklü iç borç geri ödemesi bulunan Hazine, bugünkü ihalede 12 Ocak 2011 vadeli değişken kuponlu tahvilin, yarın da 9 Nisan 2008 vadeli gösterge tahvilin yeniden ihracını yapacak. Mayıs programına göre piyasadan 7.2 milyar YTL borçlanmayı hedefleyen Hazine, ay içindeki ihalelerle piyasadan 2.53 milyar YTL borçlanmıştı.