Rus enerji devi Gazprom, Avrupa’ya yapılan transit geçişlerden kaynaklanan borcunu ödedi ve Belarus’a eski seviyesinde gaz pompalamaya başladı.

Rusya, geçen hafta Belarus’un borcunu ödemediğini bildirirken pazartesi gününden itibaren doğalgaz ihracını kademeli olarak azalttı.

Minsk yönetimi de Gazprom’un Avrupa’ya yapılan doğalgaz taşıma konusunda borcu olduğunu açıkladı.

Belarus Devlet Başkanı Alexander Lukhashenko, borçlarını ödediklerini, üzerlerine düşeni yaptıklarını bildirirken “Gazprom’a kesintilere son vermesi için çağrıda bulunduk. Almanya ve Litvanya gibi ülkeler doğalgazı tam olarak alamadıklarını söyleyecekler. Sorunun nedeni Gazprom” dedi.

Belarus’un 200 milyon dolara yakın borcunu ödemesi ardından Moskova yönetimi de borcunu ödedi ve sorun şimdilik halloldu.

Rusya ve Ukrayna Brüksel’de Avrupa Birliği yetkilileri ile birlikte Ukrayna’nın doğal gaz borcunu nasıl ödeyeceğini ve bu sorunun kış mevsimi bastırmadan nasıl çözüleceğini tartışıyorlar.Avrupa Komisyonu sözcüsü Mark Gray tarafların ılımlı ve yapıcı olduklarını söyleyerek olumlu görüş belirtiyor.Mark Gray Rusya ve Ukrayna’nın önümüzde ki günlerde Kiev’de yeniden bir araya gelerek görüşmelerin devamını sağlayacaklar.

Ukrayna doğal gaz kuruluşu Naftogaz’ın halen Rusya’nın doğal gaz devi Gazprom’a Kasım ayında ödemesi gereken 4 milyar dolar borcu bulunuyor.Ukrayna’nın kısa zamanda bu parayı bulabilmesi zor görünüyor.

Rusya Avrupa Birliği ülkelerinden bu konuda Ukrayna’ya yardımcı olmalarını istemişti.Avrupa Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barosso bir süre önce birliğin bu parayı vermesinin çok zor olduğuna dikkat çekmişti.Avrupa’ya giden doğal gazın yüzde 80’lik bir bölümü Ukrayna üzerinden gönderiliyor.Rusya ile Ukrayna arasında ki doğal gaz sorunu bu nedenle Avrupalılar için büyük önem taşıyor.

Geçtiğimiz yıl Ukrayna’nın borcunu ödeyememesi nedeniyle kesilen doğal gazdan en çok Avrupa ülkeleri etkilenmişti.

Başbakan Vladimir Putin bugün , mevkidaşı Recep Tayyip Erdoğan’ın daveti üzerine Ankara’ya gitti.Görüşmelerin anakonusunu enerji oluşturuyor.Bu sebeple, Ankara’ya giden Başbakan’a, Başbakan Yardımcısı İgor Seçin, Enerji Bakanı Sergey Şmatko, Gazprom Başkan Vekili Aleksandr Medvedev, İnter PAO EЭС Direktörü Yevgeni Dod, Transneft Başkanı Nikolay Tokarev ve Rosneft Başkanı Sergey Bogdançikov eşlik etti.

Bu Rusya’nın Türkiye’yi gaz turnikesi olarak kullanmak için ilk denemesi değil.Ama Ankara şimdiye kadar ödün vermedi.Bu kez Türkler ilk olarak Nabucco anlaşmasını imzaladılar, ancak bundan sonra Rusya’nın Güney Akım teklifini kabul ettiler..

Yuri Ushakov, çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada Türkiye’nin Rusya’ya, boru hattını Karadeniz’deki Türk sularının altından Avrupa’ya geçirmesine izin verdiğini söyledi.

Aslında Ankara’da imzalanan gaz protokolü bir bakıma Ukrayna ile olan anlaşmanın kınanması anlamına geliyor.Rus hükümetinden bir kaynaktan edinilen bilgiye göre Ukrayna ile bu proje hakkında artık görüşme olmayacak.Dışişleri Bakanlığından bir kaynak, ‘’Kısa bir süre önce Novorosissk’ten Bulgaristan’a gidecek olan güney akım projesi için, Ukrayna’dan jeolojik çalışma izni istedik fakat verilmedi.Bizde onlarla veya onlarsız projeye devam ediyoruz, görüşmeler sürüyor’’ dedi.

Bu anlaşmanın artık son safhasına gelindiğini belirten projenin yetkili adı Reinhardt Mitschek, Türkiye’nin geçen doğal gaz hattından yüzde 15 pay istemesi ve bunda direndiği iddialarının da gerçekleri yansıtmadığını vurguladı.

Reinhardt Mitschek, her ülke gibi Türkiye’nin de doğal gaz boru hattından yararlanmaya hakkı olduğunu ve bundan yararlanmasına da herhangi bir engelin bulunmadığını söyledi.Bu yıl içinde sözleşmenin imzalanmasının ardından 2010 yılında yatırım projesi, daha sonra 2011 yılında inşaatı başlayacak ve 2014 yılından itibaren de normal doğal gaz transferi hizmetine başlanacak.

3300 kilometre uzunlukta ki Nabucco’nun Rusya’ya rakip olduğu iddialarına da cevap veren Reinhardt Mitschek, bunun gerçekleri yansıtmadığını, Nabucco’nun Rusya’ya rakip olmadığını, buna karşılık Avrupa ülkelerini kollayan ve Avrupa ağırlıklı bir proje olduğunu belirtti.Rusya ise halen bu projenin kendi doğal gaz gücünü azaltmaya yönelik ve kendine karşı bir girişim olarak değerlendiriyor ve projeye karşı çıkıyor.Rusya her ihtimale karşı doğal gazını çeşitli Avrupa ülkelerine satmak amacıyla çeşitli alternatif yeni hatlar inşa etmenin yollarını arıyor ve buralara yatırımlar planlamaktan geri kalmıyor.

Konu ile ilgili açıklama 2 saat 40 dakika süren görüşmeler sonrası ülke başbakanları Vladimir Putin ve Recep Tayyip Erdoğan’dan geldi. Yapılan basın toplantısında, yakın bir zamanda süreleri dolacak olan iki doğalgaz anlaşmalarının uzatılması konusunda tarafların anlaştığı ve en kısa zamanda bunlarla ilgili çalışmalara başlanacağı belirtildi. Uzatılması konusunda anlaşmaya varılan anlaşmalardan biri Sovyetler döneminde 1986 yılında imzalanan anlaşma, diğeri ise Türkiye’nin yıllık ek olarak 6 milyar m3 gaz alımı ile ilgili. Putin’in yaptığı açıklamaya göre, Rusya’dan en çok doğalgaz alımı gerçekleştiren ülkeler arasında İtalya ve Almanya’dan sonra Türkiye 3.sırayı alıyor. Geçen sene Rusya, Türkiye’ye 23,9 milyar m3 doğalgaz satışı gerçekleştirdi. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ise, Rusya’nın ek doğalgaz ihtiyacı olduğunda Türkiye’ye devamlı yardımcı olduğunun altını çizdi. Ayrıca, İkinci Mavi Akımın yapımı konusunda taraflarca görüşmelerin yapılmasına karar verildi.

Erdoğan’dan Putin’e Türkiye’ye davet

Görüşmeler sonucunda Başbakan Tayyip Erdoğan, Rusya Başbakanı Vladimir Putin’i Türkiye’ye çağırdı. En kısa zamanda Türkiye’de tekrar görüşüleceği ve Soçi’de ele alınan konuların bir kere daha ele alınacağı belirtildi.

Bu konuda açıklamalar yapan Rusya Federasyonu Enerji Bakanı Sergey Shmatko ilk adımda Rusya ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında petrolden sonra doğal gaz konusunda da yeni adımlar atılacağını ve bunun geniş açılımlar içereceğini söyledi.

Sergey Shmatko, bu yeni doğal gaz anlaşmalarının petrol anlaşmalarından çok daha geniş ve kapsamlı olacağını söyledi.Çin Halk Cumhuriyeti Rusya Federasyonu yeni bir petrol boru hattı anlaşması imzalamış ve yaklaşık 25 milyar dolar tutacak olan bu hattın yapımı için gerekli olan 25 milyar doları da uzun vadeli kredilerle karşılamayı taahhüt etmişti.Çin Halk Cumhuriyeti enerji bakımından dışa çok bağımlı bir ülke özelliği taşıyor.Petrol tüketiminin ancak yarısını kendisi üretebilen Çin kalan bölümü ülke dışından temin etmek zorunda.

Çin Halk Cumhuriyeti ile Rusya Federasyonu arasında imzalanan yeni doğal gaz anlaşmasının iki ülke arasında ki yakınlaşmanın ve işbirliğinin daha da derinleşmesine yol açması bekleniyor.Yeni doğal gaz anlaşmasının iki ülke arasında yeni doğal gaz boru hatlarını ve bunların inşasını da gündeme getireceğine kesin gözüyle bakılıyor.

Bu amaçla Polonya’nın ulusal doğal gaz şirketi PGNIG , Rus doğal gaz devi Gazprom ile daha önceki anlaşmalarına ek olarak 300 milyon dolarlık yeni bir doğal gaz anlaşması imzaladı.Polonyalı yetkililer yeni anlaşma gereğince satın alacakları gazı yedek olarak depolayacaklar ve doğal gaz akımında bir kesinti ya da aksama olursa, bunu kendi doğal gazlarını pompalamak ve basıncı normalde tutmak için kullanacaklar.

Söz konusu anlaşma gereğince Polonyalılar bu yılın Eylül ayında 1.024 milyar metre küp doğal gazı Gazprom’dan alacaklar.Söz konusu doğal gaz Polonya’ya Ukrayna ve Beyaz Rusya üzerinden gönderilecek. Polonya Cumhuriyeti yılda ortalama 14 milyar metreküp doğal gaz kullanıyor.Bu ülke tükettiği doğal gazın 2.4 milyar metre küpünü kendi olanakları ile üretebiliyor.Rusya’dan ise 6.4 milyar metre küp doğal gaz satın alıyor.Polonya ayrıca kendi toprakları üzerinden federal Almanya Cumhuriyetine de yılda 30 milyar metre küplük doğal gazın transit akışına aracılık ediyor.Polonyalı doğal gaz yetkilileri kendilerine normal olarak akması gereken doğal gazın tam kapasite ile akmadığından örneğin Mart ayında ancak yüzde 78’lik bir doğal gazın aktığından yakınıyorlar.Polonyalılar bu gelişmede Rusya ve Gazprom’u değil, diğer aracı transit ülkeleri suçluyorlar.

Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yuşenko, Ukrayna Başbakanı Yulia Timoşenko’nun Rusya ile imzaladığı doğal gaz anlaşmasını gündeme getirerek, bu anlaşmanın Ukrayna’nın istiklal ve bağımsızlığını çiğnediğini öne sürdü.

Yuşenko, Timoşenko’nun imzaladığı anlaşmanın yeniden ele alınması ve gözden geçirilerek aksayan noktalarının düzeltilmesi gerektiğine dikkat çekti.Ukrayna Devlet Başkanı Yuşenko, aksi halde bu kez de kullanmayı taahhüt ettikleri doğal gazı kullanmadıkları gerekçesiyle Rusların 5 milyar dolar ceza isteyebileceklerine dikkat çekti.

Rusya ile Ukrayna arasında geride bıraktığımız Ocak ayının 19’unda Başbakan Vladimir Putin ile Ukrayna Başbakanı Yulia Timoşenko arasında imzalanan anlaşmanın piyasa şartlarını yansıtmadığı ve Rusların kurnaz davranıp, Ukraynalıları tuzağa düşürdükleri öne sürüldü.Bu iki ülke arasında ki doğal gaz sorununun sürekli şekil ve içerik değiştirerek sorun olarak devem edeceğine kesin gözüyle bakılıyor.Rusya ile olan doğal gaz ilişkileri Ukrayna iç politikasında da politikacılar arasında sürekli kavga konusu oluyor ve taraflar karşılıklı olarak birbirlerini suçluyorlar.Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Timoşenko’nun çıkışlarına Rusya tarafından her hangi bir açıklama ya da tepki henüz gelmedi.

Bu konuda açıklamalarda bulunan Gazprom Başkanı Aleksey Miller gaz boru hattının doğal gaz taşıma kapasitesinin artırılarak 2015 yılında yılda 63 milyar metre küpe çıkartılmasının planlandığını söyledi.Gazprom hissedarlarına geleceğe yönelik plan ve projelerini anlatan Miller, bu kapasiteye ulaşılması hainde 2015 yılından itibaren Avrupa ülkelerinin tüketecekleri doğal gazın yüzde 35’inin kuzey hattı üzerinden temin edileceğini söyledi.Miller bu projenin aynı zamanda Amerika ve batının desteklediği Nabucco projesinin de bir alternatifi olacağını, amaçlarının Avrupalı tüketicilerin doğal gazda her hangi bir sıkıntıya düşmelerinin engellenmesi olduğuna dikkat çekti.

Gazprom Başkanı Miller, bunun yanında Güney Akımı projesiyle de önemli adımlar atılacağını ve maliyetinin 35 milyar dolar olarak tahmin edildiği Güney Akımı projesiyle, Bulgaristan, Yunanistan,Sırbistan ve Macaristan’ın doğal gaz sorununun tamamıyla çözüleceğini belirtti.Güney Akımı projesi ile ilgili olarak halen Avusturya ve Slovenya ile de görüşmeler devam ediyor.Başta Amerika olmak üzere bir çok Avrupa ülkesi doğal gaz nedeniyle batılı ülkelerinin Rusya’ya ekonomik ve sosyal olarak bağımlı hale düşme korkusu yaşıyorlar.

Haberde Türkiye ile gaz alanında yapılan işbirliğinin arttırılacağına yer verilerek görüşmenin, batı hattı ile ilgili anlaşmanın yenilenmesi, Mavi Akım hattının büyütülmesi ve Güney Akım ile ilgili olacağı yazıldı. Rus Enerji Bakanı Sergey Şmatko ile Enerji Bakanı Taner Yıldız arasında Salı günü ön görüşmeler yapıldığına yer verilen haberde görüşmeler sonrası Bakan Şmatko’nun Rusya ve Türkiye’nin, Samsun-Ceyhan petrol boru hattı inşaatında işbirliği yapmak için anlaşma imzalayacaklarına değinildi.

Gazete, petrol boru hattının günde 1,5 milyon varil petrolü Karadeniz kıyısındaki Samsun’dan, Akdeniz kıyısındaki Ceyhan’a pompalayacağını ve böylelikle petrolün İstanbul ve Çanakkale boğazlarından dolaşmasına gerek kalmayacağını yazdı. Haberde Rus Bakanın, ayrıca Karadeniz’deki Türkiye sularından geçecek olan Güney Akım doğalgaz boru hattı ile ilgili izin belgeleri konusunda Moskova ve Ankara’nın çalışmaya devam edeceklerini bildirdiğine de yer verildi.

Prensip olarak Rusya’nın Türkiye ile Güney Akım Projesinin rakibi olan Nabucco’yu tartışmak olduğunu belirten gazete haberinde “Türkiye, Avusturya, Macaristan,Bulgaristan, Romanya ve Almanya ile Nabucco için sözleşme imzaladı. Ama Moskova, Ankara’yı yanına çekmek için, alternatif olarak güney akımda işbirliği önerebilir” ifadesini kullandı.

Haberde Ankara’nın, Rus Gaz Koalisyonuna girmek için acele etmediğine vurgu yapılarak, “Ankara, Rus Gaz Koalisyonuna girmek için acele etmiyor. Türk Enerji Bakanı Yıldız, projeye katılım derecesini gelecekteki görüşmelerin belirleyeceğini söyledi.

Eastern European Gas Analysis Direktörü Mihail Korçemkin, Nabucco’nun taraflarının yılsonuna kadar gaz transferi kontratını imzalamaları gerektiğini söyledi. Ayrıca Korçemkin, Rusya’nın bu süre içinde Güney Akım için Türkiye’nin desteğini alması durumunda, Nabucco’nun gerçekleşmesinin zor olduğunu ekledi. Stratejik Araştırmalar Enstitüsünden Acar Kurtov’a göre Nabucco ve Güney Akım’da yarış devam ediyor ve projelerin durumu rekabet güçlerine göre belli olacak. Çünkü gaz boru hattı tamamen jeopolitik bir enstrüman. Korçemkin, nihai olarak Türkiye’nin kararını projelerden elde edeceği gelirlerin belirleyeceğini ekledi

Görüşmelerin tek konusunu gaz oluşturmuyor. Rus Enerji Bakanı Şmatko, petrol ve atom enerjisi ile ilgili çift taraflı ticaret için birkaç anlaşmanın imzalanacağını söyledi.Rus Delegasyonu’ndan bir kaynağa göre, anlaşmaların kesin sayısı Perşembe günü belli olacak, en az 6 en çok 11 tane anlaşma olacak.

Diğer taraftan Rusya, Türkiye’nin yardımı ile Bulgaristan ile ortaya çıkan sorunları çözebilir. Bulgaristan’da yeni hükümet ilk olarak Güney Akım ve Burgaz-Aleksandrypolis Petrol Boru Hattı gibi büyük enerji anlaşmalarında moratoryum ilan etmişti” dendi.